1. YAZARLAR

  2. Harun A. Altuntaş

  3. Yüz karası başlık parası
Harun A. Altuntaş

Harun A. Altuntaş

Yazar
Yazarın Tüm Yazıları >

Yüz karası başlık parası

A+A-

Ülkemizde "başlık parası", uzun yıllar bizim gibi gençlerin başını ağrıttı, durdu. Bilindiği gibi "başlık parası", kızın babasının veya yakın akrabasının nikâha veya kızı vermeye razı olmaları için damattan veya yakınlarından istedikleri para veya maldır.

Geçmiş dönemlerde erken yaşta evlenmeler çok olurdu. Genellikle de kızın yaşı 18'den küçük olduğundan, anne ve babasının oluru gerekirdi. Bunu sağlamak için de kırsal kesimde, bir nevi "rüşvet" diyebileceğimiz, oğlann tarafından, kız tarafına "başlık parası" adı altında adeta rüşvet olarak; para, altın, hayvan veya toprak verilirdi. Bunun adına da, "başlık parası" denirdi.

Bu "başlık parası" yüzünden, seven pek çok genç birbirine kavuşamamış, çektiği acıya dayanamayıp canına kıymıştı. Bu sonu acı ile biten dramlar, pek çok sanatçıyı etkilemiş, bu konuda onların pek çok eser vermesinde etkili olmuştu.

Bunlardan biri de rahmetli müzisyenimiz Tanju Okan'dı. Tanju Okan; "Başlık Parası" şarkısıyla bu acıyı şu sözlerle dile getiriyordu:

 

Sanki garipkuş gibi oy

Ayrılmışım yuvadan oy

Sanki poyraz kış gibi oy

Soğumuşum sıladan oy oy

Soğumuşum sıladan oy

 

Başlık ister kız babası,

Bu toplumun yüz karası.

Olmaz olsun şu fakirlik

Bulamadım başlık parası oy

Bulamadım başlık parası.

 

"Başlık parası"ndan yakınanları dile getiren sadece Tanju Okan değildir. Yeşilçam da bu konuyu pek çok filmde dile getirmiştir. "Kibar Feyzo" filmi, bunlardan en çarpıcısıdır. 1978 yapımı "Kibar Feyzo" filmi, izleyenleri 1 saatten fazla  güldürürken ağlatmış, ağlatırken de düşündürmüş bir yapımdır.

Yönetmenliğini Atıf Yılmaz'ın yaptığı, senaryosunu İhsan Yüce'nin yazdığı, müziğini Cahit Berkay'la Ahmet Yamacı'nın birlikte bestelediği romantik komedi türü bir filmdir. "Kibar Feyzo"nun başrolünü Kemal Sunal'ın (Feyzo) üstlendiği diğer rollerde, Müjde Ar (Gülo), Şener Şen (Maho Ağa), İhsan Yüce (Hacı Hüso), Adile Naşit, İlyas Salman ve Erdal Özyağcılar'ın oynadığı filmin konusu da şöyle:

"Feyzo askerden döndüğünde, ilk aşkı ve yıllardır sevdiği kız olan Gülo'yu babasından istemeye karar verir. Gülo köyün ağası Maho Ağa'nın kızıdır. Maho Ağa, kızını öyle kolay kolay vermek istemez. Gülo'yu, en çok başlık parası verenle evlendirecektir. Bu aşamada Feyzo'nun rakibi Bilo'dur. Ancak türlü taktiklerle Bilo'yu saf dışı edip kızı almayı başaran Feyzo, başlık parasının ancak yarısını verir. Diğer yarısı ise Ağa'ya yaptığı senetlerle ödenecektir. Eğer Feyzo senetleri ödemede başarısız olursa Ağa, kızını geri alacağını söyler. Korkuya kapılan Feyzo parayı denkleştirebilmek için büyük şehre göçer. Burada gördüğü medeni yaşam Feyzo'yu değiştirecek, köye döndüğünde Ağa'ya başkaldırıyı organize edip, birçok şeyin değişimini sağlayacaktır."

Evet özellikle kırsalda bir hayli fazla olan "başlık parası" yöneticilerin de yaptığı çalışmalar sonucu ülkemizde hemen hemen yok denecek seviyeye inmiştir.

"Başlık parası"nın İngilizcesi "bride wealth", yani "gelin parası" veya "gelin fiyatı" anlamında kullanılmaktadır. Bu durum da "başlık parası"nın medeni ülkelerde pek de güzel tanımlanmadığı anlamına gelmektedir. Bu durumun kalkmasına oldukça sevinirken, bir başka yazımda da "başlık parası"nın tersi bir durumdan, drahomadan söz edeceğim.

Bu yazı toplam 255 defa okunmuştur.
Önceki ve Sonraki Yazılar