1. YAZARLAR

  2. Hüdavendigâr Onur

  3. Tarihte Türk beylikleri
Hüdavendigâr Onur

Hüdavendigâr Onur

Yazar
Yazarın Tüm Yazıları >

Tarihte Türk beylikleri

A+A-

Türkiye'nin yedi coğrafi bölgesinden biri de Doğu Anadolu ile Güneydoğu Anadolu'dur. Tarih boyunca Orta Asya ve Kafkaslara ya da Balkanlar ve Akdeniz'e doğru gitmek isteyenlere bu bölge bir köprü olmuştur. Günümüzde de böyledir.

Anadolu, birçok uygarlığa ve bu arada devletler arasında savaşlara mekan olurken, ayrıca Hıristiyan ve İslam kültürünün ağırlıkta hissedildiği yerlerden biridir. Türkler, Anadolu'ya geldikçe Bizans direnişiyle karşılaşmıştır. 1048 yılındaki Pasinler ve 1054 yılındaki Tuğrul Beyin Van Gölü havzasında gerçekleştirdiği seferle bu direniş kırılmıştır. 1071'de Malazgirt ovasında Bizans ordusu yenilirken, imparator esir alınmış sonra serbest bırakılmıştır. Malazgirt Savaşı'ndan sonra Artuk Bey, Danişmend Gazi, Afşın Bey gibi komutanlar Anadolu'yu fethe başlamıştır. Selçuklu Devleti'nin zayıflamaya başlamasıyla birlikte bazı komutanlar kendi beyliğini kurmuştur. Diyarbakır bölgesinde İnaloğulları (1098-1183), Bitlis ve civarında Dilmaçoğulları (1085-1192), Harput'ta Çubukoğulları (1085-1112) örnek gösterilebilir. Saltukoğulları'nın sınırları da Erzurum merkez olmak üzere İspir, Kars, Oltu, Bayburt ve Artvin'i kapsamaktadır. Sökmenliler ise Erciş, Van, Malazgirt ve Sason çevresinde (1100-1207) yılları arasında hüküm sürmüştür.

*

Doğu ve Güneydoğu Anadolu'da kurulan Türk beylikleri hakkında çok sayıda yapıt kaleme alınmıştır. Bunlara örnek olarak Çığır Doğu Zorlu'nun "Anadolu Türk Beylikleri Tarihi", Muharrem Kesik'in "Anadolu Türk Beylikleri", Faruk Sümer'in "Selçuklular Devrinde Doğu Anadolu'da Türk Beylikleri", Nazmi Sevgen'in "Doğu ve Güneydoğu Anadolu'da Türk Beylikleri", Osman Turan'ın "Doğu Anadolu Türk Devletleri Tarihi" gösterilebilir.

*

Türk tarihiyle ilgili yapıtlarda da, Anadolu Türk beylikleri hakkında yeterli bilgi bulunmaktadır. Bunlardan biri de, Umay Türkeş Günay'ın kaleme aldığı "Türklerin Tarihi Geçmişten Geleceğe" adlı eserdir. Türkeş, Akçağ yayınlarından çıkan ve 2015'te 5. baskısı yapılan eserini yedi bölüm halinde yazmıştır. Türklerin ataları ve ilk kültür çevrelerini anlattıktan sonra ikinci bölümde Hıristiyanlığın doğuşu ve etkileri, üçüncü bölümde de İslamiyet'in doğuşu ve etkilerini anlatmaktadır. Bulgarlar, Göktürkler, Selçuklular derken, Anadolu Türk beylikleri döneminden de kapsamlı bahseder. Doğu Anadolu ve İran merkezli Türk devletleri olan Karakoyunlular, Akkoyunlular ve Safevilere değinir. Osmanlı Devleti ve Türkiye Cumhuriyetini inceler. KKTC, Azerbaycan, Kazakistan, Türkmenistan, Kırım, sonra İdil/Volga Ural bölgesinde bulunan Türkler, Tataristan, Başkurdistan, Çuvaşistan, Gagavuz Özerk Cumhuriyeti ve diğer Türk halkları hakkında kapsamlı bilgi vermektedir. Ayrıca, Çin Halk Cumhuriyeti'ndeki Türklere değinir, Doğu Türkistan'ın dünü ve bu gününü anlatır.

Türk beylikleri hakkında güzel kitaplar

Okunmaya değer.

Bu yazı toplam 356 defa okunmuştur.
Önceki ve Sonraki Yazılar