1. YAZARLAR

  2. Burcu Uslu

  3. Önyargılarımız ve hak arama kültürü
Burcu Uslu

Burcu Uslu

Yazarın Tüm Yazıları >

Önyargılarımız ve hak arama kültürü

A+A-

Hak arama özgürlüğü, kutsaldır ve ertelenemez. Hak arama, bir özgürlük olduğu kadar bir zorunluluktur.

Temel haklar listesinin bence ilk sırasında yer alan hak arama hürriyeti, hukuk devletinin de en temel şartlarından biri.

"Hak arama hürriyeti" Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 36. maddesinde şöyle tanımlanıyor: "Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir. Hiçbir mahkeme, görev ve yetkisi içindeki davaya bakmaktan kaçınamaz."

Anayasa'nın "temel hak ve hürriyetlerin korunması" başlıklı 40. maddesi de, anayasal hakları ihlal edilen herkesin "yetkili makama" geciktirilmeden başvurma hakkının sağlanmasını öngörüyor.

Ama gelin görün ki biz hak arama ya da itiraz kültürü çok yaygınlaşmış bir toplum değiliz. Bunun en önemli nedenlerinden biri ise sistem. "Sorun zaten adliyede çözülemez" algısının yaygınlaşması, yargıya olan güvenin azalması ve yargı karar verse bile devlete karşı dava açmanın olumsuz sonuçları olacağı düşüncesinin yanı sıra devletin de zaman zaman yargı kararlarını yok sayan yapısı, bu kültürün oluşmasın önündeki en büyük engellerden...

Vatandaşın idareyle ilgili şikâyetlerini incelemek, araştırmak ve önerilerde bulunmak amacıyla kurulan ve her yıl binlerce başvuru yapılan Kamu Denetçiliği Kurumu'nun (KDK) Başdenetçisi Şeref Malkoç'un "Hak arama kültürü bizde zayıf" sözleri "hak aramada" hangi noktada olduğumuzu gösteriyor.

Başdenetçi Malkoç, Trabzon'da katıldığı "2'nci Türkiye Üniversite Ombudsmanlık Toplulukları Kongresi" etkinliğinde yaptığı konuşmada sivil vatandaşların idareci ile yöneticiler karşısında zayıf olduğunu ve haklarının korunması gerektiğini söyledi. Kamu Denetçiliği Kurumu'nu "İdare karşısında vatandaşın hakkını, hukukunu korumak için kurulmuştur. Bir bakıma idare ile vatandaş arasında bir barış köprüsüdür" diyerek tanımlayan Malkoç, "Düzgün, hukuka uygun hareket eden, ahlaklı gençlik Türkiye'nin en büyük sermayesidir, gücüdür. Biz üniversite gençliği arasında adaleti, hakkaniyeti, hak aramayı yaygınlaştırmak için ombudsmanlık toplulukları kurduk. Ombudsmanlık kültürünü yaygınlaştırmaya çalışıyoruz" sözleriyle anlatıyor hedeflerini.

Hak arama kültürüyle Türkiye'deki birçok sorunun çözüleceğine vurgu yapan Malkoç, bunun şartlarını ise şu sözlerle ifade ediyor:

"İdarenin denetlenebilirliğini ve şeffaflığını sağlayabilirsek Türkiye'de birçok şey kendiliğinden hallolacaktır."

Bunu anlatabilmek için şehir şehir dolaştıklarını ve öğrencilerle ombudsmanlık toplulukları kurduklarını belirten Malkoç'un, "Amacımız, Türkiye'de hak arama kültürünü yaygınlaştırmak. Bizde bu kültür zayıf" sözleri ise çok önemli.

Demokrasi standartlarının yükseltilmesi için olmazsa olmazlarda olan "hak arama kültürü"nün yaygınlaştırması; insan haklarına saygının artması, hukukun üstünlüğünün güçlendirilmesi ve kamunun daha denetlenebilir bir hale gelmesine büyük etken olacaktır.

Bu yazı toplam 492 defa okunmuştur.
Önceki ve Sonraki Yazılar